Mieszkańcy Podhala i Małopolski, którzy rozważają zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej często zadają wazne pytanie. Czy można to zrobić z datą wsteczną?
Odpowiedź na to pytanie brzmi: Tak, ale pod ściśle określonymi warunkami.
Jeżeli mieszkasz w Nowym Targu lub w Krakowie i planujesz zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną, musisz przygotować się do przedstawienia przed sądem przekonujących dowodów na to, że:
- faktycznie żyjesz w trwałym rozłączeniu z małżonkiem,
- istnieją ważne powody uzasadniające taką decyzję sądu.
Warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże odpowiednio przygotować wniosek.
1. Kiedy sąd zniesienie wspólności majątkową z datą wsteczną?
Zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną wymaga wykazania tzw. ważnych powodów. W praktyce sądów w Nowym Targu i Krakowie najczęściej chodzi o udowodnienie trwałego życia małżonków w rozłączeniu.
Postanowienie Sądu Najwyższego z 29 grudnia 2025 r. (sygn. I CSK 512/24) stanowi ważny punkt odniesienia. Dotyczy to także spraw rozpatrywanych przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu (właściwy dla Nowego Targu) oraz Sąd Okręgowy w Krakowie. Dokument ten pokazuje, jak sądy interpretują przepisy i na jakie okoliczności zwracają szczególną uwagę przy rozstrzyganiu o dacie wstecznej.
2. Co to jest zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną?
Jest to sytuacja, w której sąd ustala rozdzielność majątkową między małżonkami od dnia wcześniejszego niż dzień wniesienia pozwu. Oznacza to, że od tej wcześniejszej daty każde z małżonków odpowiada za swoje zobowiązania oddzielnie i samodzielnie kształtuje swój majątek.
3. Kiedy sąd może ustalić rozdzielność „wstecz”?
Z orzecznictwa wynika, że:
-
Po pierwsze: muszą istnieć ważne powody z art. 52 § 1 k.r.o., obecne już w dacie, od której ma obowiązywać rozdzielność.
-
Po drugie: za ważny powód uznaje się trwałe życie małżonków w rozłączeniu, które uniemożliwia współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym.
-
Po trzecie: typowym przykładem jest sytuacja, gdy małżonkowie od lat nie utrzymują kontaktu i nie są w stanie wspólnie podejmować decyzji majątkowych.
W sprawie rozpoznawanej pod sygn. I CSK 512/24 sąd drugiej instancji wskazał jako datę powstania rozdzielności 28 października 2015 r., podczas gdy pozew wniesiono znacznie później.
4. Jak sądy oceniają „życie w rozłączeniu”?
Sąd Najwyższy podkreślił, że życie małżonków w rozłączeniu w praktyce oznacza:
-
Brak realnej więzi gospodarczej – każde z małżonków prowadzi swoje sprawy osobno.
-
Trudności lub brak możliwości kontaktu w sprawach dotyczących majątku, co uniemożliwia podejmowanie wspólnych decyzji.
-
Trwałość takiego stanu – nie chodzi o krótkotrwały konflikt, ale o długotrwałe rozłączenie, jak w sprawie, gdzie sąd przyjął, że brak kontaktu trwał już od 2015 r.
Takie rozumienie kluczowego terminu prawnego i warunku jest konsekwentne z wcześniejszym orzecznictwem Sądu Najwyższego, na które sąd powołał się w uzasadnieniu (m.in. wyroki z 8 maja 2003 r., z 4 czerwca 2004 r. i z 11 grudnia 2008 r.).
5. Zniesienie wspólności a skarga kasacyjna – co pokazuje sprawa I CSK 512/24?
W sprawie Z.S. przeciwko J.S. sąd okręgowy zmienił wyrok sądu rejonowego. Ustalił on wcześniejszą datę powstania rozdzielności majątkowej. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, powołując się na „oczywistą zasadność” środka zaskarżenia.
Sąd Najwyższy:
-
Odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że nie zachodzi przesłanka „oczywistej zasadności” z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.
-
Wskazał, że ta przesłanka dotyczy jedynie uchybień dostrzegalnych „na pierwszy rzut oka”, bez głębszej analizy – np. zastosowania przepisu już nieobowiązującego albo zupełnie oczywiście błędnej wykładni.
-
Uznał, że dokonana przez sąd drugiej instancji wykładnia art. 52 § 2 k.r.o. „nie budzi zasadniczych zastrzeżeń”, skoro małżonkowie faktycznie nie mogli współdziałać przy zarządzie majątkiem już od 2015 r.
Dla praktyki w Nowym Targu i na Podhalu oznacza to, że:
-
Sądy powszechne mogą swobodnie, ale w granicach ustalonych przez SN, ustalać wcześniejsze daty rozdzielności, jeśli dowody potwierdzają trwałe rozłączenie.
-
Skarga kasacyjna nie jest narzędziem do „trzeciego etapu” sporu o datę rozdzielności, jeżeli nie ma rażących błędów w stosowaniu prawa.
6. Jak przygotować sprawę o zniesienie wspólności w Nowym Targu i na Podhalu?
Osoby z powiatu nowotarskiego i całego Podhala, które chcą wytoczyć powództwo o zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną, powinny szczególnie zadbać o materiał dowodowy. W świetle I CSK 512/24 kluczowe będzie wykazanie, od kiedy i dlaczego małżonkowie faktycznie żyją w rozłączeniu.
W praktyce szczególnie przydatne mogą być:
-
Dokumenty i korespondencja wskazujące na osobne miejsce zamieszkania i samodzielne prowadzenie spraw finansowych przez każdego z małżonków.
-
Zeznania świadków potwierdzające brak kontaktu i brak współdziałania przy zarządzie majątkiem już od określonej daty.
-
Dane dotyczące zaciąganych zobowiązań – np. kredytów, pożyczek, umów – pokazujące, że jedno z małżonków działa wyłącznie na własny rachunek.
W razie sporu o datę rozdzielności sąd rejonowy (w Nowym Targu) oraz sąd okręgowy (w Nowym Sączu), jako sąd odwoławczy, będą odwoływać się do linii orzeczniczej przedstawionej również w komentowanym postanowieniu. Dla mieszkańców Podhala istotne jest, że SN zaakceptował ustalenie daty sprzed kilku lat jako momentu powstania rozdzielności, jeżeli przemawiają za tym konkretne okoliczności faktyczne.
7. FAQ – zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną (na kanwie I CSK 512/24)
1. Czy sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z datą wsteczną?
Tak. Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wniesienia pozwu, jeżeli już w tej wcześniejszej dacie istniały ważne powody z art. 52 § 1 k.r.o.
2. Co jest „ważnym powodem” do zniesienia wspólności z datą wsteczną?
Za ważny powód uznaje się m.in. trwałe życie małżonków w rozłączeniu, które uniemożliwia im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym.
3. Czy samo rozstanie małżonków wystarczy?
Nie zawsze. Kluczowe jest to, czy rozłączenie faktycznie uniemożliwia wspólne podejmowanie decyzji dotyczących majątku, np. gdy małżonkowie od lat nie utrzymują kontaktu.
4. Jaką datę rozdzielności przyjęły sądy w sprawie I CSK 512/24?
Sąd Okręgowy zmienił wyrok sądu rejonowego i wskazał jako dzień powstania rozdzielności 28 października 2015 r., zamiast późniejszej daty związanej z wniesieniem pozwu.
5. Czy Sąd Najwyższy zakwestionował tak wczesną datę rozdzielności?
Nie. Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia art. 52 § 2 k.r.o. dokonana przez sąd drugiej instancji nie budzi zasadniczych zastrzeżeń, skoro już od 2015 r. małżonkowie nie byli w stanie utrzymywać kontaktu potrzebnego do zarządzania majątkiem.
6. Dlaczego skarga kasacyjna w tej sprawie nie została przyjęta?
Ponieważ nie wykazano, że skarga jest „oczywiście uzasadniona” w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., czyli że doszło do elementarnych, rażących błędów w stosowaniu prawa.
7. Co oznacza „oczywista zasadność” skargi kasacyjnej?
To sytuacja, gdy wadliwość orzeczenia jest widoczna od razu, bez głębszej analizy – np. zastosowano przepis nieobowiązujący albo dokonano wykładni całkowicie sprzecznej z ugruntowanym orzecznictwem.
8. Czy wyrok z I CSK 512/24 zmienia dotychczasową linię orzeczniczą?
Nie. Postanowienie potwierdza utrwaloną linię, zgodnie z którą rozdzielność z datą wsteczną jest dopuszczalna, jeśli ważne powody istniały już wcześniej; Sąd Najwyższy odwołuje się do wcześniejszych orzeczeń w podobnych sprawach.
9. Jakie znaczenie ma to orzeczenie dla spraw w Nowym Targu i na Podhalu?
Dla mieszkańców Nowego Targu, Podhala i powiatu nowotarskiego orzeczenie jest argumentem, że przy udowodnionym, długotrwałym rozłączeniu sądy mogą ustalić rozdzielność nawet na kilka lat wstecz.
11. Czy potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie zniesienia współności majątkowej?
Skonsultuj swoją sytuację z doświadczonym prawnikiem od spraw majątkowych małżonków w Nowym Targu lub Krakowie – im szybciej przeanalizujesz możliwość zniesienia wspólności majątkowej z datą wsteczną, tym skuteczniej ochronisz swój majątek przed długami i skutkami wieloletniego rozłączenia.
Ponadto specjaliści z kancelarii adw. dr Kingi Karsten pomogą rozwiązać wiele problemów prawnych. Warto wiedzieć, że biura mieszczą się w Krakowie i Nowym Targu.
Dlatego skontaktuj się z prawnikami od prawa rodzinnego!
A jeżeli zainteresował Cię ten temat, to zobacz koniecznie inne moje artykuły:
- Rozdzielność majątkowa małżonków – postanowienie Sądu Najwyższego z 2025 r.
- Jak podzielić majątek po rozwodzie? Porady prawne
-