- Jak podzielić majątek po rozwodzie? Sąd, notariusz i pierwsze kroki.
- Czy po rozwodzie trzeba dzielić majątek?
- Co podlega podziałowi, a co nie?
- Jak można podzielić majątek?
- Równe udziały i wyjątek
- Umowa czy sąd – jak wybrać?
- Rozliczenia, o których łatwo zapomnieć
- Od czego zacząć – 6 kroków
- Kiedy warto skorzystać z adwokata?
- Najczęstsze pytania
- Co dalej?
Jak podzielić majątek po rozwodzie? Sąd, notariusz i pierwsze kroki.
Majątek wspólny po rozwodzie można podzielić na dwa sposoby: umową zawartą przez byłych małżonków (przy nieruchomości w formie aktu notarialnego) albo przez sąd rejonowy na wniosek jednego z nich. Podział nie następuje automatycznie wraz z rozwodem. Co do zasady udziały są równe, a spór o skład, wartość lub wyjątki od równych udziałów rozstrzyga sąd.
W tym poradniku znajdziesz odpowiedzi na pytania: co podlega podziałowi, jak wybrać między umową a sądem i od czego zacząć.
Dokładny przebieg postępowania opisuje drugi poradnik: procedura podziału majątku wspólnego krok po kroku.
Czy po rozwodzie trzeba dzielić majątek?
Nie. Wspólność majątkowa ustaje z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, ale majątek nie dzieli się sam. Byli małżonkowie mogą go podzielić od razu, po latach albo nie podzielić go wcale. W praktyce większość rozwodzących się osób nie dzieli majątku w sprawie rozwodowej, ponieważ wymaga to zgodnego stanowiska stron, a sąd nie może przez to nadmiernie przedłużać rozwodu.
Co podlega podziałowi, a co nie?
Majątek wspólny
Podziałowi podlega majątek nabyty w czasie trwania wspólności ustawowej, w tym wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności gospodarczej oraz przedmioty nabyte z tych środków (art. 31 KRO).
Majątek osobisty
Dzielić się nie powinno majątku osobistego każdego z małżonków, na przykład przedmiotów nabytych przed ślubem, darowizn i spadków otrzymanych przez jedno z nich oraz rzeczy służących wyłącznie do jego osobistego użytku.
Długi i kredyty
W postępowaniu o podział majątku sąd dzieli aktywa, a nie długi. Wobec banku nadal odpowiadają oboje kredytobiorcy, chyba że bank zgodzi się na zmianę umowy. Nie znaczy to jednak, że spłaty kredytu nie mają znaczenia przy rozliczeniach między małżonkami.
| Składnik | Czy podlega podziałowi? |
|---|---|
| Mieszkanie lub dom kupione w trakcie małżeństwa | Tak, jeśli nabyto je ze środków wspólnych |
| Samochód, meble, oszczędności | Tak, jeśli nabyto je w trakcie małżeństwa ze środków wspólnych |
| Darowizna lub spadek dla jednego z małżonków | Nie, to majątek osobisty |
| Majątek nabyty przed ślubem | Nie, chyba że wniesiono nakłady z majątku wspólnego |
| Kredyt lub pożyczka | Nie dzieli się ich w postępowaniu, ale wpływają na rozliczenia |
| Firma prowadzona w trakcie małżeństwa | Tak, w zakresie składników nabytych w czasie wspólności |
Jak można podzielić majątek?
Niezależnie od tego, czy podział odbywa się umową, czy w sądzie, majątek można podzielić na trzy sposoby.
Fizyczny podział: każdy z małżonków otrzymuje określone składniki, na przykład jeden mieszkanie, drugi samochód i oszczędności.
Przyznanie jednemu ze spłatą: jeden małżonek zatrzymuje nieruchomość i spłaca drugiego proporcjonalnie do jego udziału.
Sprzedaż i podział ceny: majątek (lub jego część) zostaje sprzedany, a uzyskana kwota dzielona według udziałów.
Równe udziały i wyjątek
Co do zasady udziały małżonków są równe, niezależnie od tego, kto ponosił większą część wydatków. Z ważnych powodów każdy z nich może jednak żądać nierównych udziałów, jeśli wykaże, w jakim stopniu przyczynił się do powstania majątku. Wina w rozkładzie pożycia sama w sobie nie decyduje o udziałach. Szczegóły omawiamy w poradniku o procedurze podziału majątku.
Umowa czy sąd – jak wybrać?
Wybierz umowę, jeśli
oboje zgadzacie się co do składu majątku, wartości i sposobu podziału,
chcecie zakończyć sprawę możliwie szybko,
chcecie uniknąć udziału biegłego i kilku rozpraw.
Umowa wymaga formy aktu notarialnego, jeśli w skład majątku wchodzi nieruchomość. Ustne ustalenia nie dają pewności i bywają źródłem kolejnych sporów.
Wybierz sąd, jeśli
nie ma zgody co do składu, wartości lub udziałów,
jedna ze stron ukrywa składniki majątku lub nie współpracuje,
w majątku jest firma, wiele nieruchomości lub rozliczenia nakładów.
Wniosek składa się do sądu rejonowego, uiszczając opłatę sądową. Wnioskodawca powinien opisać składniki majątku i podać ich wartość.
Podział w wyroku rozwodowym
Podział majątku można, w określonych warunkach, przeprowadzić już w sprawie rozwodowej, ale tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki. [Zweryfikuj przepis.] W większości spraw podział odbywa się osobno, po rozwodzie.
Podział majątku u notariusza
Podział umowny u notariusza zwykle jest szybszy i tańszy niż postępowanie sądowe, ale tylko wtedy, gdy strony są zgodne. Umowa przyjmuje formę aktu notarialnego, a notariusz sporządza ją na podstawie projektu uzgodnionego przez obie strony.
Koszt zależy od wartości dzielonego majątku i obejmuje taksę notarialną, podatek VAT oraz opłaty sądowe w księgach wieczystych. Dokładne kwoty wynikają z rozporządzenia o maksymalnych stawkach taksy notarialnej. Szczegółowe zestawienie przygotowujemy w osobnym artykule: podział majątku u notariusza – koszty i procedura.
Projekt umowy warto skonsultować z adwokatem przed wizytą u notariusza, żeby sprawdzić, czy uwzględnia rozliczenia nakładów i zabezpiecza interesy obu stron.
Rozliczenia, o których łatwo zapomnieć
Przy podziale majątku, poza samym podziałem składników, można rozliczać także inne kwestie:
Nakłady z majątku osobistego na wspólny – można żądać ich zwrotu, jeśli je udokumentujesz.
Nakłady z majątku wspólnego na osobisty – co do zasady podlegają zwrotowi do majątku wspólnego.
Wydatki zużyte na potrzeby rodziny – nie podlegają zwrotowi, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności (art. 45 § 1 KRO).
Rozporządzenie majątkiem wspólnym na szkodę drugiego małżonka – w niektórych sytuacjach można dochodzić rozliczenia lub odszkodowania.
Dobrą praktyką jest zebranie dowodów (faktury, przelewy, umowy) jeszcze przed rozpoczęciem rozmów lub złożeniem wniosku. Pełne omówienie rozliczeń znajdziesz w poradniku o procedurze podziału majątku.
Od czego zacząć – 6 kroków
Spisz wszystkie składniki majątku: nieruchomości, ruchomości, oszczędności, firmę, kredyty i pożyczki.
Oddziel majątek osobisty (darowizny, spadki, rzeczy nabyte przed ślubem) od majątku wspólnego.
Zbierz dokumenty: akty notarialne, księgi wieczyste, umowy kredytowe, wyciągi, faktury.
Ustal wstępną wartość składników, a przy nieruchomościach rozważ opinię rzeczoznawcy.
Spróbuj porozumieć się z drugą stroną i ustal, czy podział umowny jest możliwy.
Jeśli porozumienie się nie udaje, przygotuj wniosek do sądu rejonowego lub skonsultuj sprawę z adwokatem.
Kiedy warto skorzystać z adwokata?
Pomoc adwokata jest szczególnie przydatna, gdy:
w majątku jest nieruchomość z kredytem, firma lub kilka nieruchomości,
nie ma zgody co do wartości lub udziałów,
chcesz żądać nierównych udziałów lub rozliczenia nakładów,
masz zawrzeć umowę u notariusza i chcesz sprawdzić jej treść przed podpisaniem.
Jeśli potrzebujesz wsparcia, zobacz stronę adwokat – podział majątku po rozwodzie i umów konsultację.
Najczęstsze pytania
Czy trzeba dzielić majątek po rozwodzie?
Nie ma takiego obowiązku. Wspólność majątkowa ustaje z rozwodem, ale podział nie następuje automatycznie. Można go przeprowadzić umownie albo na wniosek do sądu, także po latach.
Czy można podzielić majątek bez sądu?
Tak, jeśli małżonkowie się zgadzają. Przy nieruchomości umowa o podział wymaga aktu notarialnego.
Czy kredyt dzieli się razem z majątkiem?
Nie. Sąd dzieli aktywa, a wobec banku nadal odpowiadają oboje kredytobiorcy. Zmiana dłużnika wymaga zgody banku.
Czy darowizna lub spadek podlegają podziałowi?
Nie, są majątkiem osobistym tego małżonka, który je otrzymał. Jeśli jednak wniesiono na nie nakłady z majątku wspólnego, można żądać rozliczenia.
Czy winny rozpadu małżeństwa dostaje mniejszą część majątku?
Co do zasady nie. Udziały są równe, niezależnie od winy. Nierówny podział jest możliwy tylko z ważnych powodów, gdy jeden z małżonków wykaże większe przyczynienie się do powstania majątku.
Co dalej?
- Podział majątku wspólnego po rozwodzie – procedura krok po kroku – wniosek, dokumenty, wycena
- Adwokat – podział majątku po rozwodzie – pomoc kancelarii
- Najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach o podział majątku
- Zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną
- Intercyza – rozdzielność majątkowa w trakcie małżeństwa
Autor artykułu
adw. dr Kinga Karsten
Adwokat, doktor nauk prawnych i doktor teologii, licencjat prawa kanonicznego.
Właścicielka Kancelarii Karsten w Nowym Targu i Krakowie. Od ponad 13 lat specjalizuje się
w prawie rodzinnym, kanonicznym i administracyjnym.
Wykładowca Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej.
W sprawach wymagających pomocy prawnej zapraszam do kontaktu z Kancelarią.